Verslag van de Molencontactdag

Molencontactdag 17 september 2011 in Aalsmeer

Stichting De Noord-Hollandse Molenfederatie organiseerde op zaterdag 17 september 2011 de 13^e Molencontactdag voor molenaars, molenbeheerders, moleneigenaren en molenbestuurders . Deze dag vond plaats in de gemeente Aalsmeer. Het thema voor dit jaar was: Recreatie en toerisme rond molens.

Rond half 10 werd iedereen ontvangen in het gemeentehuis van Aalsmeer. De aanwezigen werden welkom geheten door burgemeester Pieter Litjens van Aalsmeer. In zijn introductie belichtte hij de molenhistorie van Aalsmeer aan de rand van de Haarlemmermeer.  Aalsmeer telde vroeger 8 molens waaronder een trasmolen en een houtzaagmolen en een korenmolen. De poldermolens gingen de strijd aan met de waterwolf die de polders aan de rand van de Haarlemmermeer teisterde. Een enkele molen ging door het watergeweld ten onder. Aalsmeer telt nu nog drie molens. De gerestaureerde poldermolen van de Zwarte polder die ooit herbouwd werd met de onderdelen van de Ruiter uit de Zaanstreek, nu de Zwarte Ruiter, De Stommeermolen van de Stommeerpolder, een Zuid-Hollandse molen in Noord-Holland met het grootste gevlucht en de langste vijzel. En tenslotte korenmolen De Leeuw in de Zijdstraat die prominent onderdeel uitmaakt van de winkelstraat en hier zeer actief is en zelfs een hoofdrol speelt bij de ontvangst van Sinterklaas. Hij dankt Job Kluis voor de aanlevering van deze molenhistorie.

Peter Tange voorzitter van de Noord-Hollandse Molenfederatie opende de contactdag. Hij onderschreef de activiteiten van de federatie en verhaalde de zienswijze van het Hoogheemraadschap met het plan van het afstoten van haar molens, en het overleg met het Hoogheemraadschap om van deze plannen af te zien. Het resultaat is bekend; de molens blijven in eigendom van het Hoogheemraadschap.

De heer Niels Dekker, beleidsmedewerker van de provincie Zuid-Holland gaf een inleiding over het provinciaal initiatief: het themajaar “Leve de Molens”.  Voor het uitwerken van de vooropgestelde doelen werd een budget vrijgemaakt van €710.000,-- Van dit bedrag  werd €410.000,-- besteed aan de subsidiëring van 8 molenprojecten.   Het resterende bedrag werd besteed aan diverse opdrachten voor de toeristische recreatie. Een handreiking voor het verbeteren van de molenbiotoop, advies op maat voor onderzoek naar een herbestemming van molens die hun oorspronkelijke functie verloren hebben zoals als voorbeeld de molen Jan van Arkel,  maar ook; molenfiets- en schaatsroutes, een molenloop, het creëren van uitkijkpunten in molenrijke gebieden, een fotowedstrijd en het uitdelen van een molenpaspoort waarmee de bezoekers na het uitvoeren van diverse opdrachten en het verzamelen van stempels een aardige herinnering kunnen verdienen.

Ton Schouten, voorzitter van Stichting de Wervershoofse Molen hield een inleiding over de toeristische initiatieven van de vrijwilligers van Molen De Hoop in Wervershoof. Aan bod kwamen de geschiedenis van de molen, de werving van de 80 vrijwilligers, de asbreuk van 2006 die een slordige €70.000—aan herstelkosten met zich meebracht,  de aanwezigheid van de naast de molen gelegen horeca “De Vang” en de jaarlijkse thema exposities. De huidige nog lopende expositie belicht het leven en werken van de Wervershoofse sportcommentator Theo Koomen. Verder belichtte Ton de mogelijkheid tot huwelijksvoltrekking in de molen en de acties om de jeugd bij de molen te betrekken.

Tot slot toonde hij een structuurschema met de rol van de bestuursleden, de medewerkers en de vrijwilligers , de basis voor het slagen van de activiteiten rond een toeristische malende molen.

Hierna volgde een korte koffiepauze.

Na de pauze werden de winnaars van de Molenprijs 2011 bekend gemaakt  en de daarbij behorende oorkondes uitgereikt. Vorig jaar werden er nog geldbedragen gekoppeld aan de prijs maar door bezuinigingen zijn deze prijzen helaas komen te vervallen. Mevrouw Elvira Sweet, gedeputeerde van de afdeling cultuur van de Provincie Noord-Holland las de jurybeoordelingen  voor en overhandigde de oorkondes. De kandidaten waren dit keer beoordeeld op het thema korenmolens en de drie gelukkigen waren allen in staat gebleken om hun korenmolen in de achterliggende jaren  volledig voor productiedoeleinden maalvaardig te herstellen. De molens spelen weer een belangrijke rol in de samenleving.

De drie gelukkigen zijn: Eric Dudink van korenmolen De Krijgsman te Blokker, Jos Kors van korenmolen De Zandhaas in Santpoort en Wouter Pfeiffer van korenmolen de Vriendschap in Weesp. De oorkonde, gedrukt op origineel papier van de Schoolmeester, vermeldde uiteraard ook de inzet van de vele vrijwilligers die bij de activiteiten betrokken waren en nog steeds zijn. Jos Kors liet deze dag verstek gaan en liet de prijs in ontvangst nemen door vrijwillige molenaar Jan van Diepen en Jos’ zoon Pieter Kors.

Na de huldigingen en de overhandiging van een presentje door Peter Tange aan de heren Dekker en Schouten voor hun bijdragen, werd de microfoon doorgegeven aan Eric Zwijnenberg voor zijn vertrouwde presentatie over de “Gebeurtenissen rond de Noord-Hollandse molens in het afgelopen boekjaar 2010/2011.

Na de prima verzorgde lunch werden de aanwezigen verzocht om in de gereed staande touringcar te stappen voor een tocht langs en naar de molens van Hoofddorp en Aalsmeer.

Als eerste werd de Eersteling in Hoofddorp bezocht.  De Eersteling is voorlopig even uitgemalen, en naar een ronde stenen molen moest eerst nog even worden gezocht. De hele molenromp staat op het ogenblik in de steigers waarbij zelfs het wiekenkruis onderaan is ingepakt. De indruk die we op het eerste gezicht kregen was die van een dikke torenmolen. Vrijwillige molenaar van de Eersteling, Sander van Rijn ontving de bezoekers en legde uit wat er allemaal uitgevoerd werd. De romp van de molen is vlak na de verhuizing, uit de dorpskern van Hoofddorp naar de Geniedijk, opnieuw gevoegd. Hierbij is alleen de verkeerde specie gebruikt, met als gevolg dat de hele molenromp zich langzaam vol is gaan zuigen met regenwater en zo lek werd als een mandje. Op het ogenblik zijn alle voegen uitgeslepen en uitgebikt. Het ergste stuifwerk is daarmee achter de rug. Binnen de steigertent kan het voegwerk weer beginnen. Aan de binnenmuren van de molen moet ook enorm veel werk worden verricht. De witte pleisterlaag is op de ergste plaatsen al verwijderd en kan ook weer hersteld gaan worden. Omdat we een  onverlichte molen betraden viel de schade niet zo heel erg op. Pas toen ik de foto’s thuis bekeek bleek het grootste deel van de kale muur helemaal aangetast te zijn door groene algen en schimmels. Er zal nog even behoorlijk gestookt moeten worden eer het vocht uit de muur verdreven is.

De Eersteling staat zeker tot het eind van dit jaar nog in de steigers. De verkoop van meel gaat gewoon door. Onderaan het fietspad staat een gele bouwcontainer die dienst doet als molenwinkel.

De tweede molen waar de tocht heen voer was De Zwarte Ruiter. Onderweg passeerden we de molenstomp van de Korenschoof  in  Aalsmeerderbrug bij de brug over de ringvaart. De wipmolen van de Zwarte- of Schinkelpolder werd in 177 7 vervangen door de huidige, toen met scheprad uitgeruste molen. In 1857 werd 200 meter ten noordwesten van de molen een grote vijzelmolen gebouwd die het werk van de Zwarte molen, die eerst nog werd uitgerust met 6 zuigerpomen, over nam. De capaciteit van deze nieuwe molen was zo groot dat de Zwarte molen zijn oorspronkelijke functie verloor.   In 1866 werd de molen omgebouwd tot korenmolen met het interieur van molen De Ruyter uit de Zaanstreek. Vandaar de huidige naam De Zwarte Ruiter.  Rond 1920 takelde de molen na blikseminslag steeds verder af. Pas in 2003 werd de molen weer uitwendig compleet en draaivaardig opgeleverd.

De molentocht ging verder en zo belandden we bij de Stommeermolen waar Jan Hofstra, vrijwillige molenaar en bewoner van deze kolossale molen ons welkom heette.  De molen werd gebouwd in 1752 voor het bemalen van de Stommeerpolder.  In 1919 brandde de molen af door blikseminslag. In 1920 werd de molen herbouwd. Negen jaar later werd de vijzel verwijderd en vervangen door een zuigbuis met centrifugaalpomp. In 1967 werd de bemalingsfunctie overgenomen door een gemaal. Pas in 1999 werd de waterloop van de molen weer hersteld en kreeg de Stommeermolen zijn bemalingsfunctie terug. Er werd een langere vijzel geplaatst van ca. 10 meter lengte. Het peilverschil voor en achter de molen bedraagt tegenwoordig ca. 4,5 meter.

Na een bezoekje aan de kap trok de wind wat aan en werd er bij een gang van 100 enden even een flinke plens water door de vijzelkom gejaagd, dit kon goed worden bekeken via de ruit die in het hos boven de vijzelkom is aangebracht.

De laatste molen op rij was korenmolen De Leeuw. Vrijwillig molenaar Robert Berkovits heette hier de gasten welkom, terwijl Paul Rijkers op de maalzolder het kaar leeg maalde en  het laatste beetje grrraan tussen de stenen joeg.

Het werd tijd voor een nazit met een hapje en een drankje. Of dat gezellig was? Vast wel. Ik had afgesproken om op tijd thuis te zijn. Er werd een  braderie gehouden voor mijn deur en er was na afloop een grote partytent op de openbare weg gezet voor een buurtbarbeknoei.

Jos van Schooten.