De Vijfhuizer Molen
1874
achtkante poldermolen met vijzel
De Vijfhuizermolen werd gebouwd in 1874 voor het bemalen van het restant van de Vijfhuizerpolder en de Poelpolder. Vijfhuizen lag als een landtong tegen de Schalkwijkerpolder in de Haarlemmermeer. De Vijfhuizerpolder werd pas in 1649 onder bemaling gebracht. De Schakwijkerpolder al in 1537, de Poelpolder sinds 1580 en de Romolenpolder al in 1456.
Voor het bemalen van de 157 ha. grote Vijfhuizerpolder werd in 1580 een wipmolen gebouwd die uitwaterde op de Poel ten noorden van Vijfhuizen. In 1853 was men klaar met het aanleggen van de ringvaart van de Haarlemmermeer. Hierdoor werd de Vijfhuizerpolder doorsneden. Het westelijke deel, nu nog 129 ha.,werd door de wipmolen bemalen en het oostelijke deel werd onderdeel van de drooggelegde Haarlemmermeerpolder. De wipmolen brandde in 1859 af en werd vervangen door twee kleinere molentjes. Deze voldeden evenzeer niet en er werd besloten om een degelijke poldermolen te bouwen.
De Vijfhuizermolen werd in 1874 in gebruik genomen. Hij bemaalde het westelijke deel van de Poelpolder en de Vijfhuizerpolder tot 1938 op windkracht. In dat jaar werd hij buiten bedrijf gesteld en werd de bemalingstaak overgenomen door een in de molen geplaatste elektromotor met een kleinere vijzel. De molen is in 1924 bewoonbaar gemaakt voor het molenaarsgezin. Tussen 1955 en 1959 werd de molen nog gerestaureerd. In de periode 1960-1970 is een groot deel van de polder vanwege stadsuitbreiding bebouwd en gingen de polder en de molen in eigendom over naar de gemeente Haarlem. OOk in 1973 werd de molen uitwendig geheel hersteld. Een elektrisch gemaal houdt tegenwoordig de restanten van de polder op peil.
Stichting Molens Zuid-Kennemerland
Na het overlijden van de laatste bewoonster kwam de molen leeg te staan en werd het beheer in 2000 overgedragen aan de SMZK. Vanwege de slechte conditie van de waterlopen werd besloten om de voorwaterloop te dempen en de ringvaartdijk af te sluiten. In 2004 heeft de SMZK het wiekenkruis volledig nieuw opgehekt en is er in 2006 een molenschuur gebouwd. Een idee om de molen ooit zijn bemalingsfunctie terug te geven zijn gestrand op te veel problemen. Op het ogenblik wordt er hard gewerkt aan een authentieke inrichting die aan de eerste bewoning van 1924 moet herinneren.
Informatie:
Openingstijden: voorlopig alleen op afspraak.
Molenaar: Peter van Liempt
Telefoon: 023-5338423
Email: vijfhuizermolen@gmail.com