De Adriaan

1778 - 1932   2002

Stelling korenmolen

De Adriaan werd in 1778 als trasmolen gebouwd op een afgedankte stadstoren van de vestingwerken rond Haarlem. De molen, genoemd naar de opdrachtgever en eigenaar Adriaan de Boois, heeft 154 jaar lang beeldbepalend langs het Spaarne diverse werkzaamheden verricht. De molen werd gebouwd om tufsteen tot tras te malen. Tras werd gebruikt als toevoeging aan cement om waterdicht metselwerk te kunnen maken. Na verloop van de octrooien op het malen van tras werd de molen omgebouwd tot snuifmolen en werd er tabaksblad tot snuiftabak vermalen. Snuiven raakte evenwel uit de mode en de Adriaan werd weer verbouwd. Nu tot korenmolen. In 1928 koopt Vereniging De Hollandsche Molen de Adriaan om de molen te behouden voor de toekomst.

Op 23 april 1932 kwam er door een felle uitslaande brand abrupt een einde aan de veelzijdige molen. De brand sloeg een gat in de skyline van de oude binnenstad. De Haarlemmers waren het unaniem eens; de molen moest worden herbouwd. Maar door geldgebrek, slechte economische omstandigheden en een oorlog liepen de vele herbouwpogingen op niets uit. Omstreeks 1993 lukte het eindelijk om de herbouwplannen weer vlot te trekken. Stichting Molen de Adriaan, de Vereniging Haerlem, Vereniging De Hollandsche Molen, het Haarlems Dagblad, Stichting Molens Zuid-Kennemerland en vele andere organisaties en particulieren sloegen de handen ineen om de Adriaan weer van de grond te krijgen en de gemeente Haarlem over de streep te trekken.

Het was nu of nooit. De gemeente Haarlem stemde, onder druk van een oude belofte, in en werd als grootste geldschieter moleneigenaar en opdrachtgever. Er werden wervingscampagnes gevoerd om het aanvullende deel van de bouwsom bijeen te krijgen.

De eerste paal voor de nieuwe Adriaan werd geslagen op 21 april 1999. De onderbouw, de replica van de oude stadstoren, werd als werkervaringsproject uitgevoerd door Stichting Jeugdwerk Kennemerland. De bouw van de molen werd gegund aan molenmaker Poland uit Oterleek.

Stichting Molens Zuid-Kennemerland

De SMZK werd al in een vroeg stadium betrokken bij de herbouw van deze markante molen. Er werd in samenwerking met de afdeling BMA (monumentenzorg) nagedacht over de technische uitwerking van de molen en de inrichting van de vele zolders. De molen zou uiterlijk een getrouwe kopie worden van zijn voorganger maar met een modern en veel ruimer interieur. De dikke torenmuur hoefde niet zo dik meer te worden. Onze SMZK secretaris, Frits Breen, besteedde vele uren achter zijn tekentafel om de eerste plannen visueel op papier uit te werken. Oude tekeningen en foto's van de oude molen werden bestudeerd om de maten van het nieuwe bouwwerk in grote lijnen te kunnen bepalen. De gegevens die tijdens de archeologische opgraving in 1986 waren verzameld leverden de funderingsmaten voor de molen. Door het tellen van de klinkers in de kopgevel werd de hoogte van de onderbouw vastgesteld. Met die basisgegevens konden de ontbrekende maten van de molen worden berekend.

Op woensdag 21 april 1999 sloeg wethouder Jan Haverkort de eerste paal de grond in. Op dinsdag 14 november 2000 werden onder grote belangstelling de houten molenonderdelen, die op het naastgelegen Cavex terrein waren samengesteld, met een enorme drijvende kraan vanaf het Spaarne aangevoerd en kreeg de molen zijn gestalte. Op 23 april 2002, exact 70 jaar na de fatale brand, is de nieuwe Adriaan feestelijk geopend en in gebruik genomen.

Stichting Molen de Adriaan (SMA) heeft de taak om de molenruimtes te beheren. Zij regelen de ontvangst bij de entree, verkopen souvenirs en zorgen voor de rondleidingen. Hiervoor staat een fantastisch team van meer dan 70 vrijwilligers paraat. De molen is tevens geschikt voor exposities en huwelijksvoltrekkingen.

Stichting Molens Zuid-Kennemerland neemt het technische onderhoud voor haar rekening en levert de molenaars die de molen in werking zetten. Er is een uitstekende samenwerking ontstaan tussen beide stichtingen. De educatieve modellenzolder is ingevuld met prachtige molenschaalmodellen en attributen die gemaakt  en verzameld zijn door de medewerkers van de SMZK.  TIP: www.penterbak.nl 

Welkom op De Adriaan

OPEN: diverse tijden. Zie de website van de Adriaan. www.molenadriaan.nl 

ADRES:  Papentorenvest 1A. 2011 AV Haarlem.

MOLENAAR: Koos de Groot.  Tel.: 023-5251056.   Email: mailto:jfdegroot@hetnet.nl