Stichting Molens Zuid-Kennemerland
Fotoalbum van
Het Molentje van Groenendaal
Begin 1989 gaf de gemeente Heemstede molenmakerij De Leeuw de opdracht om het vervallen molentje te restaureren.
Op 16 juni 1990 werd het beheer van het molentje overgedragen aan de SMZK.
en toen....
maart 1992
... stond er weer een fris hersteld molentje aan de van Merlenvaart bij de ingang van het Groenendaalse bos.
Waar ooit de walibies rond hupten en een schuilplaats in de molen hadden ligt nu een bloemperkje. De bezoeker is vanaf nu van harte welkom.
Losange; de benaming voor de ruitvormige zinken bekleding op de kap van de molen.
De hertenkamp bij de oudste kinderboerderij van Nederland.
april 1993
De dikke aanbouw naast de brug doet vermoeden dat er ooit een sluisje aanwezig was.
Molenmakerij de Leeuw heeft de molen voorzien van een stoel (verhoging) waarop een 12 meter lange spil is gelagerd. Het onderbonkelaartje is evenwel functieloos, maar daar komt nog wel verandering in. De SMZK heeft voorgesteld om Het Molentje weer een bemalingsfunctie te geven.
In het voorjaar, als de bomen nog kaal zijn, valt er nog best wel met het molentje te draaien. Via een laddertje moet de molenaar buitenom van de eerste stelling naar de tweede stelling klimmen. Het achtkante rompje van Het Molentje is gewoonweg veel te klein om er één laat staan twee deuren in te maken. Aanwijzingen dat het molentje vanwege de slechte windvang ooit hoger is geplaatst zijn niet gevonden. Het is gewoon een vreemde maar ook grappige oplossing.
In een poldertje langs de ringvaart in de gemeente Heemstede heeft ooit een gemaaltje gestaan. De onderbouw met een stalen vijzel waren de laatste getuigen. De vijzel mocht worden gebruikt voor Het Molentje en werd op een koude winterdag in 1993 losgewrikt en over het bevroren dijkje naar de werkplaats aan het Donkere Spaarne gebracht.
maart 1994
Deze niet alledaagse klus leverde een hoop werk op. Door de diversiteit aan beroepen binnen de groep medewerkers van de SMZK is er elke keer weer vodoende kennis in huis. Om de vijzel te kunnen lageren aan de buitenzijde van het molentje moest er een frame worden samengesteld met de lagerstoel. Joop en Willem lassen de onderdelen aanelkaar.
De vijzel moest door het aanwezige wiel op de koningsspil in het molentje worden aangedreven. Daarvoor moest er een vijzelwiel worden gemaakt. Bart is bezig met het zagen van de plooistukken. De vier stukken hout die samen de basis van het wiel gaan vormen.
De vijzel onderging als eerste een anti- roestbehandeling en werd in de ijzermenie gezet. Daarna zou de diameter nog worden aangepast want de buitenrand was behoorljk beschadigd.
Vijf jaar na de opknapbeurt bleek er toch alweer een roede zo slecht te zijn dat deze vervangen moest worden. Een balk Bilinga van 8,20 m wordt door Jos op dikte geschaafd en voorzien van de nodige schuine kanten.
Twee van deze frames waren er nodig voor de stoel. Joop werkt de lasnaden af.
augustus 1994
De hekgaten zijn geboord en uitgestoken, de schuine kant, de baljoening, geven de roeden aan de voorkant een betere stroomlijn.
De heklatten zijn geplaatst.
De zoomlatten zijn geplaatst.
De kluften en de windborden zijn gemonteerd.
Het zeiltje wordt nog even voorgelegd ter controle.
Frits van der Heijden haalt met een snijbrander een centimeter van de buitendiameter van de vijzel af. Een nauwkeurig klusje waarvoor een geleidermal werd gebruikt, terwijl iemand op het eind de vijzel langzaam in de rondte draaide. Op de slechtste plekken zijn nieuwe stukken opgelast.
Bart werkt aan een van de kammen voor het vijzelwiel.
De vijzelrand is gereed om te worden afgewerkt.
11 maart 1995
Het eerste deel van de voorbereidingen waren gereed, we stonden klaar om Het Molentje op te knappen.
Werken in het voorjaarszonnetje. Spullen uitladen en .....
Ja zeg.. niet zo snel, ik kan niet demonteren en foto's maken tegelijk hoor.
Peter Deen, Frits Breen en Leo Middelkoop peuteren de hekstokrestjes uit de gaten van de goede roede. Hiervan werd alleen het hele hekwerk vervangen. De andere roede hadden we nieuw klaar liggen. Leo weet nu echt alles van roedes.
Bij het strijken van de oude roedes hielp de zwaartekracht een handje mee. Voor het steken van de roedes hadden we gewoon een molenaar in huis met een kraanbedrijf.
Jan Witteveen staat niet voor de eerste keer naast het molentje met zijn kraan. In 1990 lichtte hij kortstondig de kap vanwege mankementen in het kruisysteem.
Frits Breen heeft de touwtjes in handen, Frits van der Heijden geeft aanwijzingen aan Jan.
De nieuwe buitenroede zweeft boven het molentje.
Het wiekenkruis is weer aanwezig en kan worden opgehekt.
De buitenroede was snel klaar. Alles was in de werkplaats al voorbereid. Frits schroeft de laatste kruising vast.
We zijn gestopt. De dag liep ten einde.
De volgende dag staan de molenbouwers weer op de ladder om het klusje af te maken. Harry van Hoorn wringt zich in een bocht om een middenzoomlat vast te zetten.
Jos van Schooten boort de kluften aan van de binneroede.
Rond het middaguur heeft Het Molentje zijn normale uiterlijk weer terug.
Peter Deen zet de biksembeveiliging op de achterzijde nog even vast.
4 november 1995
De gemeente Heemstede heeft op de door ons aangegeven plek een fors gat laten boren voor de vijzeldoorvoer. De één meter dikke muur bleek, zoals verwacht, massief te zijn. We stonden klaar om de tweede helft van de grote klus ten uitvoer te brengen. Het vervijzelen en maalvaardig maken van Het Molentje.
Met behulp van een enorme stapel zandzakken en bouwplastic werd er een dam aangelegd rond de bouwput. Vanaf de stelling werden twee klokpompen in het water opgehangen. Langzaam maar zeker werd de put tot op een werkbare diepte leeggepompt.
Het metalen frame werd na voltooiing naar Amsterdam gebracht om thermisch te worden verzinkt. Met behulp van een verhuistakel werd het frame, hangend aan de stelling, voorzichtig naast de bouwput gehesen.
Oponthoud. Een venijnig stuk steen zit nog in de weg voor het frame. Dat wordt boren en bikken.
maar.. goed gereedschap is het halve werk.
De vijzel is naar binnen getakeld en wacht tot het frame is vast gezet.
Het frame wordt met acht zware ankers aan de muur bevestigd.
De vijzel is op zijn plek gehesen en met de taatspen in zijn oorspronkelijke lager gestoken. Ter bescherming van ledematen en gevogelte en tegen ongewenst drijfvuil is er een metalen kooi rond de vijzel aangebracht.
Een zware PVC buis is voor iets meer dan de helft doorgezaagd en voorzien van metalen strippen. De vijzeldiameter werd eerder op deze richtmaat afgewerkt. De 'vijzelkom' is over de vijzel heengedrukt en naar beneden geschoven.
Daarna is de vijzelkom omgedraaid en met beugels gefixeerd.
30 maart 1996
Een winterstop volgde, maar in de werkplaats lag nog een uitdaging die direct met de vijzel van doen had. Een afgedankte liftmotor afkomstig uit een Schalkwijkse flat zou worden gebruikt als reserve aandrijving. Of de wind of de motor kunnen de vijzel aandrijven.
Het koppelstuk voor de vijzelas waar het houten wiel op moet worden vastgezet. De bus links wordt over de vijzelas geschoven en vastgezet, de plaat rechts kan aangekoppeld worden op een pennenschijf die door de liftmotor wordt aangedreven.
De plaat van het vijzelwiel is gereed. Bij een volwassen poldermolen grijpt het vijzelwiel in op het onderwiel van de spil aan de vijzelkant. Bij Het Molentje grijpt het vijzelwiel aan de andere kant in op het onderwieltje. In dat geval draait de vijzel de andere kant op. Ware het niet dat de vijzel die we gebruiken andersom geschroefd staat.
145-388
145-389
145-391
160-883
160-885
160-903
160-889
160-891
160-894
160-896
160-905
160-911
160-913
177-439